 |
Հյուրը Աստծունն է«Հյուրը Աստծունն է» ժողովրդական ասացվածքը բնորոշում է մեր ազգային առանձնահատկությունը, այն է՝ մեր շեմքից ներս մտնող յուրաքանչյուր մարդ Աստծո մարդն է և մեր վերաբերմունքով արտահայտում ենք մեր խոնարհումը Արարչի հանդեպ: Մեր բանահյուսության մեջ կան բազմաթիվ առածներ և ասացվածքներ այս թեմայով: |
 |
Հայոց գրերի գյուտը«Տաղավարում» հաղորդաշարի «Հայոց գրերի գյուտը» թողարկման ընթացում Տեր Արարատ քահանա Պողոսյանն ու արձակագիր Հովհաննես Երանյանը քննարկում են հայոց պատմության ու մշակույթի մեծագույն իրադարձություններից մեկը՝ Հայոց գրերի գյուտը։ Ի՞նչ դեր ունեցավ եկեղեցին այդ գործում և ի՞նչ տվեց այդ մեծագույն իրադարձությունը հայ ժողովրդին։ |
 |
Հալածանքներ Հայոց եկեղեցու դեմ՝ խորհրդային անաստավածության տարիներին«Տաղավարում» հաղորդաշարի հեղինակ, արձակագիր Հովհաննես Երանյանն ու Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Մատենադարանի և հրատարակչական բաժնի տնօրեն Տեր Արարատ քահանա Պողոսյանը առաջիկա ամիսներին քննարկելու են Հայ Առաքելական Եկեղեցի, Հայոց պատմություն, Հայ մշակույթ առնչությունները։ Առաջին հաղորդման թեման է խորհրդային անաստվածության տարիներին Հայոց եկեղեցու դեմ հալածանքներն ու բռնությունները։ Ինչպե՞ս կարողացավ եկեղեցին դուրս գալ այդ ծանրագույն վիճակից հաղթանակած, և ինչ է այն մեզ հուշում այսօր։ |
 |
Հայ Եկեղեցին՝ իբրև հայկական մոդեռնիզացիայի առաջամարտիկ - Հայկական տպագրությունԳրատպությունը առաջին անգամ Հայաստան է ներմուծել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը։ Տպագրական մեքենան այն ժամանակ հսկայական չափերի էր և Հայաստան տեղափոխելն անհնար էր։ Հենց այդ պատճառով առաջին հայերեն գիրքը՝ Ուրբաթագիրքը, տպագրվում է Վենետիկում Հակոբ Մեղապարտի կողմից։ |
 |
Վազգեն ԱՃեմարանի բարգավաճման գործում Վազգեն Առաջին Կաթողիկոսի ազդեցությունը մեծ է եղել։ 1945-51 թվականներին Ճեմարանն ուներ 35 սան, որոնցից միայն 6-ն են կարողանում հաստատությունն ավարտել։ Վազգեն Առաջինի կաթողիկոսական գործունեության առաջին տարիներին միայն սփյուռքից 60 ուսանող է ժամանում։ Վազգեն Առաջինն ամեն ինչ անում է, որ Եկեղեցին դառնա Հայաստանն ու սփյուռքը միավորող ամենագործուն կամուրջներից մեկը։ |
 |
Ստեփանոս Օրբելյանի՝ պետականության վերականգնման տեսլականըՀռոմի Պապը Կիլիկիայի Հեթում Երկրորդ արքային կոչ է անում ընդունել կաթոլիկ դավանանքը և միավորել երկու եկեղեցիները։ Դրա հետևանքով Կիլիկիայի հայոց թագավորը պետք է ստանար Հռոմի պապի հաստատումը, իսկ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պետք է գնար ցավոտ զիջումների։ Այս օրակարգին ընդիմանում է Կոնստանտին երկրորդ Կատուկեցի Կաթողիկոսը։ Հեթում Երկրորդ թագավորը Կաթողիկոսին մեղադրում է աշխարհիկ կենցաղվարության մեջ։ Հայտնվում են բարձրաստիճան հոգևորականներ, որոնք պատրաստակություն են հայտնում դեմ գնալ Կաթողիկոսին։ Սիս մայրաքաղաքում հրավիրվում է ժողով, որտեղ որոշում են Կաթողիկոսին հեռացնել գահից և բանտարկել։ 3 տարի անց Եգիպտոսի մամլուքները գրավում են Հռոմկլայի կաթողիկոսարանը և Թագավորի օժանդակությամբ գահին բազմած նոր Կաթողիկոսին գերեվարում և տանում Եգիպտոս, որտեղ էլ վախճանվում է։ |
 |
«Արևելյան» վարդապետները՝ զարգացած միջնադարում հայ ինքնության պահապաններՀայ Առաքելական Եկեղեցին Բյուզանդական Կաթոլիկ Եկեղեցու հետ միավորելու հարցը հատկապես սրվում է Կիլիկյան Հայաստանի շրջանում։ Ներսես Շնորհալին գրություն է ուղարկում բուն Հայաստանի տարածքում գտնվող վարդապետներին, որովհետև նրանց կարծիքը պետք է հաշվի առնեին որոշում կայացնելու համար։ Ներսես Շնորհալին երկու եկեղեցիների միջև երկխոսության կողմնակից էր, բայց երբեք կողմ չի եղել եկեղեցիների միավորմանը։ Ավելի ուշ՝ կաթողիկոսներն ու Կիլիկիայի թագավորները միտումնավոր այդպիսի գրություններ էին ուղարկում վարդապետներին, որպեսզի նրանց հիմնավորումները ցույց տային արևմուտքում, որպես եկեղեցիների միավորման մերժման պատճառ։ |
 |
Քանդակագործ Արա ՍարգսյանԱրձակագիր Հովհաննես Երանյանը պատմում է քանդակագործ, նկարիչ Արա Սարգսյանի գործունեության մասին։ Նա երիտասարդ տարիքում ընդգրկվում է ՆԵՄԵՍԻՍ գործողության մեջ և Իտալիայում հայտնաբերում Թուրքիայի նախկին վարչապետին, որին ծրագրի մասնակիցների կողմից ոչնչացնելուց հետո, Արա Սարգսյանը մեկնում է Վիեննա սովորելու։ Իրականում դա գործուղում էր Երիտթուրքերի պարագլուխներին Գերմանիայում հայտնաբերելու համար։ |
 |
ՀասմիկԱրձակագիր Հովհաննես Երանյանը պատմում է դերասանուհի Հասմիկ Պապյանի անցած ուղու մասին։ Նա առաջին դերասանուհին էր, որ արժանացավ ժողովրդական արտիստի կոչման։ Նա նաև Գերագույն խորհրդի առաջին կին պատգամավորն էր։ Նրա գործունեության երեսունամյակի առիթով բանաստեղծություն է ձոնել Եղիշե Չարենցը։ |
 |
Մովսես Խորենացի` Պատմություն ՀայոցՄովսես Խորենացին ի սկզբանե հանդես է գալիս որպես թագավորության վերականգնման գաղափարախոս։ Նա մերօրյա գիտնականի չափանիշներով բարձր մակարդակի աշխատանք է կատարում՝ քննական մոտեցմամբ գրելով իր աշխատությունը։ Խորենացու Հայոց Պատմությունը ոչ թե պարզապես մի ազգի պատմություն է, այլ պատմություն, որի առանցքում թագավորությունն է։ Այսինքն՝ գրքի նպատակակետը Հայոց թագավորության վերականգնումն է։ |
 |
Հայրենիքի համար նահատակությունը՝ իբրև սրբադասման հիմքՀայ Առաքելական Եկեղեցին դեռևս 4-րդ դարում հայրենիքի համար նահատակությունը համարում էր սրբազան արարք։ Այսինքն՝ քրիստոնեությունը ամրագրում է, որ հայրենիքը սրբազան կենսատարածք է։ Գրիգոր Լուսավորչի որդին՝ Վրթանեսն է առաջինը սահմանել կանոն, որով հայրենիքի համար նահատակությունը հավասարեցվել է հավատի համար նահատակության։ |
 |
Մեր ինքնության ճարտարապետները՝ Մեսրոպ Մաշտոց և Սահակ ՊարթևՎանի թագավորության ժամանակ մենք ունեցել ենք տեղական գրային համակարգ, որն իր բնույթով գաղափարագիր էր։ Դրան զուգահեռ ՔԱ 4-րդ դարից սկսած Հայաստանում արմատացած էր հունարեն այբուբենի կիրառությունը։ Այսինքն՝ մենք ունեցել ենք գրեր, բայց երբեք չենք հասել տեղական այբուբենի ստեղծմանը։ Մեսրոպ Մաշտոցի գործը բացառիկ է պատմական տեսանկյունից՝ նա ստեղծեց այբբենական համակարգ։ |